Podcast opnemen: hoe bereid je een aflevering voor

Zet in één zin vast waar de aflevering over gaat

Begin niet met vragen bedenken. Begin met één zin die je hardop kunt uitspreken. Deze aflevering gaat over hoe een installateur uit Breda zijn eerste tien mensen aannam. Lukt die zin niet, dan is je onderwerp nog te breed en merk je dat tijdens de opname.

Die ene zin doet daarna veel werk. Hij bepaalt welke vragen je stelt, wat er in de montage uit gaat en wat er in je titel en omschrijving komt. Twijfel je onderweg over een zijpad? Leg het naast die zin. Past het niet, dan laat je het liggen.

Schrijf bovenaan je voorbereiding drie regels:

• Onderwerp — waar gaat het over, in gewone taal.
• Luisteraar — wie zit hierop te wachten, en wat weet die persoon al.
• Belofte — wat weet of voelt iemand na het luisteren dat hij daarvoor niet had.

Drie regels, meer niet. Als je gast ze vooraf leest, weet hij ook meteen waar hij aan toe is.

Deel het gesprek op in blokken van tien minuten

Een gesprek van een uur is te lang om in je hoofd te houden. Knip het op. Vier tot vijf blokken van ongeveer tien minuten, elk met een eigen kop. Zo weet je tijdens de opname altijd waar je bent en wat er nog komt.

Een opzet die het bijna altijd doet:

1. Opening — twee minuten. Wie is de gast en waarom dit gesprek nu.
2. Het begin — waar kwam dit vandaan. Hier komen de verhalen los.
3. Het moment — de beslissing, de fout, het keerpunt. Dit is meestal het hart van de aflevering.
4. Wat het opleverde — concreet, met voorbeelden.
5. Afronding — wat de gast een ander zou meegeven, en waar mensen hem vinden.

Zet achter elk blok een geschatte tijd. Niet om je eraan vast te ketenen, wel om te merken dat je na veertig minuten nog in blok twee zit. Loopt een blok lekker, laat het lopen. Dan schrap je een ander blok, niet het goede gesprek.

Schrijf vragen op, geen script

Een uitgeschreven script klinkt terug als voorlezen. Je hoort het meteen. Werk daarom met een vragenlijst: acht tot twaalf open vragen, in de volgorde van je blokken.

Wat werkt:

• Vraag naar een moment, niet naar een mening. Vertel eens over de dag dat je die opdracht verloor levert meer op dan wat vind je van tegenslag.
• Houd de vraag kort. Eén vraag per vraag. Twee vragen achter elkaar en je gast beantwoordt alleen de laatste.
• Zet onder elke hoofdvraag twee doorvragen: hoe voelde dat en wat deed je toen.
• Bewaar de lastige vraag voor later. Na twintig minuten praten mensen anders dan in minuut één.

Stuur je gast vooraf de onderwerpen, niet de letterlijke vragen. Dan is hij voorbereid maar niet ingestudeerd. Spreek ook af wat je niet vraagt. Dat haalt spanning weg, en een ontspannen gast vertelt meer.

Regel techniek en locatie ruim voor de opnamedag

Techniek los je niet op met haast. Kies je locatie minstens een week van tevoren en check hem. Een kamer met een tafelkleed, gordijnen en een kleed klinkt beter dan een vergaderzaal met glas en beton. Zet telefoons op vliegtuigstand, niet op trillen.

Neem je op in een studio, dan valt dit deel grotendeels weg. Bij ons aan de Takkebijsters 7 in Breda staat alles klaar: microfoons, koptelefoons, geluidsbehandeling en iemand die meekijkt. Wil je eerst weten of je plan werkt, dan doen we een gratis padcheck. We lopen je opzet door, je hoort wat haalbaar is en je zit nergens aan vast. We gaan je daarna niet nabellen.

Wat je hoe dan ook vooraf regelt:

• Batterijen, kaartjes en opslagruimte gecontroleerd. Neem altijd een tweede opname mee, al is het je telefoon naast je.
• Een testopname van dertig seconden per microfoon, en die ook echt terugluisteren.
• Een intro en outro die je hergebruikt, zodat je die niet elke keer opnieuw bedenkt.
• Duidelijkheid over wat de opname kost en wat er inbegrepen is. Een audio-opname van twee uur is bij ons €300; in wat kost een podcast opnemen staat de rest van de bedragen op een rij.

Wil je de hele route van idee tot publicatie zien, lees dan Podcast opnemen in Breda: de complete gids.

Loop op de opnamedag een vaste volgorde af

De dag zelf is geen creatief moment meer. Dat werk heb je gedaan. Nu voer je uit, in dezelfde volgorde als vorige keer.

1. Een halfuur eerder aanwezig. Jassen uit, koffie, even zitten. Niemand vertelt iets persoonlijks binnen twee minuten na binnenkomen.
2. Microfoons op stand, testopname terugluisteren. Dan hoort je gast ook meteen zijn eigen stem, dat scheelt schrik.
3. Tien minuten praten zonder doel. Over de rit, het weer, het bedrijf. Hier vallen vaak al zinnen die je later terugvraagt.
4. Opnemen. Zeg hardop dat je begint en tel drie tellen stilte voor je eerste vraag. Die stilte is goud in de montage.
5. Na afloop niet meteen opstaan. Vraag: wat hadden we moeten bespreken en hebben we niet gedaan? Dat antwoord neem je alsnog op.

Blijf tijdens het gesprek stil als je gast stil valt. Twee seconden ongemak levert meestal de beste zin van de aflevering op. Je kunt alles wegknippen, maar wat er niet is, krijg je niet terug.

Noteer direct na afloop drie dingen: het beste fragment, het slechtste stuk en wat je volgende keer anders doet. Na vijf afleveringen heb je je eigen werkwijze op papier.